ความรู้ทั่วไปทางรังสี
รังสี กัมมันตรังสี และกัมมันตภาพรังสี คืออะไร
กัมมันตภาพรังสี (Radioactivity)
เป็นปรากฏการณ์การสลายตัวที่เกิดขึ้นเองของนิวเคลียสของอะตอมที่ไม่เสถียร
ตามปกติแล้วการที่อะตอมสลายตัวมักมีการแผ่รังสีติดตามมาด้วย
เช่น รังสีแอลฟา บีตา และแกมมา เป็นต้น
โดยทั่วไปมักเรียกสั้นๆ
ว่า"กัมมันตภาพ" หรือ "ความแรงรังสี" (Activity)
กัมมันตภาพหรือความแรงรังสีี้มีหน่วยวัดเป็นเบคเคอเรล
(Becquerel) โดยที่ 1 เบคเคอเรล เท่ากับการสลายตัวของสารรังสี
1 อะตอม
ใน 1 วินาที (1 Disintegration/second) ผู้ค้นพบปรากฏการณ์กัมมันตภาพรังสี
คือ อองรี เบคเคอเรล
ชาวฝรั่งเศส ซึ่งได้ค้นพบเมื่อปี พ.ศ.2439
กัมมันตรังสี (Radioactive)
เป็นคำคุณศัพท์เพื่อขยายคำนาม หมายถึง "เกี่ยวข้องกับการแผ่รังสี" ตัวอย่างเช่น
- สารกัมมันตรังสี (Radioactive substance) หมายถึง วัสดุที่สามารถแผ่รังสีได้ด้วยตนเอง
- กากกัมตรังสี (Radioactive waste) หมายถึง ขยะหรือของเสียที่เจือปนด้วยสารกัมมันตรังสี
เป็นต้น
รังสี (Radiation)
หมายถึง พลังงานที่แผ่กระจายจากต้นกำเนิด
ออกไปในอากาศหรือตัวกลางใดๆ ในรูปของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า เช่น
รังสีความร้อน รังสีเอกซ์ รังสีแกมมา ฯลฯ และรวมไปถึงกระแสอนุภาคที่มีความเร็วสูงด้วย
อาทิเช่น รังสีแอลฟา รังสีบีตา และรังสีนิวตรอน อาจจำแนกรังสีดังกล่าวตามคุณสมบัติทางกายภาพได้เป็น
2 กลุ่ม คือ
- รังสีไม่ก่อไอออน
(Non-Ionizing Radiation) ซึ่งได้แก่รังสีคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
เช่น ความร้อน แสง เสียง คลื่นวิทยุ อัลตราไวโอเลต และไมโครเวฟ
- รังสีที่ก่อให้เกิดไอออน (Ionizing Radiation) ซึ่งได้แก่ รังสีเอ็กซ์
รังสีแกมมา รังสีแอลฟา รังสีบีตา
และรังสีนิวตรอน รังสีในกลุ่มหลังนี้มีผู้เรียกอีกชื่อหนึ่งว่ารังสีปรมาณู
(Atomic Radiation)
รังสีแอลฟา
หมายถึง กระแสของอนุภาคแอลฟาที่แผ่ออกมาจากนิวเคลียสใดๆ
มีอำนาจก่อให้เกิดการ
แตกตัวได้ดี แต่จะ่มีความสามารถในการทะลุทะลวงผ่านวัตถุน้อยมาก
อนุภาคแอลฟา 1 อนุภาค
ก็คือนิวเคลียสของธาตุฮีเลียมซึ่งประกอบด้วยโปรตอน
2 อนุภาคและนิวตรอน 2 อนุภาค
และมีประจุไฟฟ้า +2 หน่วย
รังสีบีตา
หมายถึง
กระแสของอนุภาคอิเล็กตรอนที่แผ่ออกมาจากนิวเคลียสใดๆ มีอำนาจ
ก่อให้เกิดการแตกตัวน้อยกว่ารังสีแอลฟา
แต่สามารถทะลุทะลวงได้ดีกว่า ตามปกติในนิวเคลียส
ไม่มีอิเล็กตรอน
แต่เมื่อเกิดการแตกตัวของนิวตรอนจะเกิดเป็นอนุภาคโปรตอนและอิเล็กตรอน
ซึ่งอิเล็กตรอนนี้เองเรียกว่า อนุภาคบีตา
รังสีแกมมา
เป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีความยาวคลื่นสั้นมาก
มีจุดกำเนิดจากนิวเคลียส
มีอำนาจทำให้เกิดการแตกตัวน้อยมาก
แต่มีความสามารถทะลุทะลวงสูง
รังสีเอ็กซ์
เป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีความยาวคลื่นสั้นมากเช่นกัน
มีคุณสมบัติเช่นเดียวกันกับ
รังสีแกมมา แต่มิได้มาจากนิวเคลียสแต่มีจุดกำเนิดจากชั้นของอิเล็กตรอนของอะตอมใดๆ
เช่น เกิดจากการยิงอิเล็กตรอนที่มีความเร็วสูงไปถูกเป้าที่ทำด้วยโลหะดังเช่นที่เกิดในเครื่อง
X ray เป็นต้น
รังสีนิวตรอน
เกิดขึ้นในเครื่องเร่งอนุภาคนิวตรอนหรือในเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณู
โดยในเครื่องดังกล่าวจะผลิตอนุภาคนิวตรอนได้อย่างมากมายและนิวตรอนที่เกิดเหล่านี้
มีปริมาณมากและเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูงมากด้วย
